Güncel saat:0:00Toplam süre:10:27
1 enerji puanı
Studying for a test? Prepare with these 5 lessons on Gelirler ve Giderler - IS-LM Modeli.
See 5 lessons
Video açıklaması
KEYNESYEN ÇAPRAZ DİYAGRAMI VE ÇARPANI Geçen videoda, Keynesyen çaprazın kamu harcamalarındaki bir artışı göstermede nasıl işimize yaradığını öğrendik. Toplam planlanan harcama çizgisinde böyle bir kayma oluyordu Yaptığımız tüm varsayımları yine geçerli kabul edelim Çıktı ve toplam gelirdeki değişim, kamu harcamalarındaki değişimden daha büyük çıkıyordu Şimdi, şöyle diyebilirsiniz: “Anlaşıldı, anlaşıldı. Keynesyen düşünce işte. Çok solcu bir yaklaşım Kamu harcamaları büyüyor. Ben daha muhafazakarım arkadaş. Keynesyen düşünceye inanmıyorum.” Ama aslında inanıyor olabilirsiniz. İster sağcı ister solcu olun Her ne kadar Keynesyen düşünce genelde sağcılar tarafından tukaka edilip solcularca benimsense de merkez sağ politikaların çoğu, büyük oranda Keynesyendir. Özellikle de Amerika’da Sadece bu değişkeni pek kullanmazlar. Örneğin, insanlar vergileri düşürerek ekonomiyi genişletmekten bahsederken aslında Keynesyen düşünüyor. Çünkü, eğer geri sarıp ilk fonksiyonumuza geri dönecek olursak Yani bunu işe hiç karıştırmazsak Sadece G değişkenimiz olsa Bu turuncu çizgiye geri dönmüş oluruz. Yani asıl planlanan harcamamıza. Bu model özelinde söylüyorum Bu çizgiyi, aynı zamanda, vergileri düşürerek de yukarı kaydırabiliriz Vergilerimizi bir delta T değeri kadar düşürecek olursak, eğri yukarı kayacaktır. Çünkü tüm burayı negatif bir sayıyla çarpıyoruz Negatif C bir ’le yani. C bir neydi? Marjinal tüketim eğilimi. Yani pozitif olması beklenir Ama başında bir eksi var. Bir azalmayı bir negatif sayıyla çarparsanız, ki buradaki vergide negatif bir değişimdir, tüm bu değer yukarı kayacak demektir. Ve yukarı kayma miktarı da, Grafiği karman çorman etmek istemiyorum. O yüzden yeni toplam planlanan harcamam bu olacak Evet, yukarı kayma miktarımız da buradaki katsayıyla, yani eksi C bir le, eksi delta T’nin çarpımı kadardır. Değişim miktarı, yani grafiğin yukarı doğru kayacağı uzaklık, eksi C bir le çarpı delta T’dir. Delta T’nin pozitif olduğunu kabul edersek, bu C bir delta T’ye eşittir. Eksiler birbirini götürdü. İşte eğri bu kadar yukarı kayacak. Ayrıca, “Vergileri arttırırsak toplam çıktı azalır,” demek de Keynesyen bir yaklaşımdır. Çünkü eğer vergileri arttırırsanız, burası birden pozitife dönüşür. Ve eğrinin kayma miktarı işte bu kadar olur. Yani eğri aşağı kayar. Denge GSYİH daha düşük bir değere geriler. Yani aslında bu konuda sağ veya sol mali politakalar arasında bir fark yok. Geçen videonun sonunda ve bu videonun buraya kadarki kısmında, hep mali politikadan bahsettim Bu, mali politikanın harcama aracıydı Buradakiyse mali politikanın vergi aracı Bunların ikisinin de toplam çıktıya etki edebileceğini düşünüyorsanız, bilin ki Keynesyen modeli takip ediyorsunuz. Geçen videoda kıyısından değindiğim bir şey vardı Kaymanın boyutu neyse, yani bu toplam plananan harcama eğrisi ne kadar yer değiştirirse toplam çıktı, bu değerin bir katı oluyordu Şimdi matematiksel olarak ispat edeceğim üzere, bu katsayı, aslında çarpanın ta kendisi En başa geri dönüyoruz.Bu aşamada bol bol işlem olacak, o yüzden her şeyi baştan yazacağım Planlanan harcamamız. Bunu tekrar asıl ifadeye odaklanabilelim diye yazıyorum. Planlanan harcama eşittir marjinal tüketim eğilimi, çarpı toplam gelir. Sonra da buradakiler geliyor. Ben orijinal halini alıyorum. Değiştirdiğimi değil Buradaki her şeye, b diyelim ki, üzerinde oynama yapmamız kolaylaşsın Buradaki her şeye b diyorum. İleride gerekirse açılmış halini yazarız. Biliyoruz ki, planlanan harcama çıktıya eşitse, ekonomi dengede demektir. Dengeli ekonomi budur O halde bunu sabitleyelim Planlanan harcamalar toplam çıktıya, yani toplam harcamaya, yani toplam gelire eşittir, diyelim. O halde denklemde denge gelirimizi yalnız bırakalım.Ne oluyor? Y eşittir C BIRY çarpı B. Birazdan tanıdık gelmeye başlayacak. Her iki taraftan C BIRY’yi çıkartalım Y eksi C BIRY.Burası sol taraf. Sağ taraftan C BIRY’yi çıkartırsak, sadece b kalır Sol tarafı toplam gelir parantezine alalım Y aç parantez 1 eksi C BIR kapa parantez, eşittir b. Her iki tarafı da 1 eksi C BIR’e bölersek Bunlar birbirini götürür. Sonuç.Yana yazacağım. Sonuç.Heyecan artıyor. Toplam gelir veya denge toplam geliri ya da toplam çıktı yahut toplam GSYİH şuna eşit olur: 1 bölü 1 eksi C BIR çarpı b. b neydi? Buradaki her şeye kısaca b demiştik. Şimdi, bu nedir? Aslında hatırlıyorsunuz Hatırlamıyorsanız çarpan mekanizmasıyla ilgili videoyu izleyebilirsiniz Buradaki C BIR, marjinal tüketim eğilimiydi Marjinal tüketim eğilimi. 1 eksi marjinal tüketim eğilimi neye eşitti? Daha önce bahsetmiştim.Şuraya yazayım ki daha iyi hatırlayalım C BIR, marjinal tüketim eğilimine eşitti Yani eğer bu değer %30, yani 0,3 ise, elde ettiğim kullanılabilir gelirin her Lirasının 30 Kuruşunu harcama eğilimi gösteriyorum demektir. O halde 1 eksi C BIR’i de, marjinal tasarruf eğilimi olarak düşünebiliriz Eğer paramın %30’unu harcıyorsam, demek ki %70’ini de kenara koyuyorum Yani 1 eksi C BIR kadarını tasarruf ediyorum. Eğer kullanılabilir her Liramın %30’unu harcıyorsam tasarrufum %70 olur Yani bu marjinal tüketim eğilimi Paydanın tamamıysa marjinal tasarruf eğilimine eşit. Ve 1’in buna bölümü, yani 1 bölü marjinal tasarruf eğilimi de Çarpana eşittir. Birkaç video önce görmüştük Şöyle düşünün: bir hizmet veya ürün için bir para ödüyorum Bundan gelir elde eden kişi, marjinal tüketim eğilimine bağlı olarak bu paranın bir kısmını harcıyor Ve buradaki modelde, bu eğilimin ekonomideki tüm gelir seviyeleri için eşit olduğunu varsayıyoruz İşte, paranın bir kısmını harcıyor Bu kez de, ödeme yaptığı kişi o kısmın bir kısmını harcıyor. Sonuçta, ortaya çıkan bu sonsuz seriyi topladığımızda, bu çarpanı elde ediyoruz Yani bu, bizim çarpanımız Örneğin, b bir miktar yukarı kaydırılacak olursa Diyelim ki b artıyor. -Buradaki değişkenlerden herhangi biriyle arttırılabilir Mesela net ihracat değişebilir, planlanan yatırımlar değişebilir; artar, azalır Bunun GSYİH’ye etkisi, b’deki bu değişimin çarpanla çarpımı kadar olacaktır. Daha önce görmüştük. Mesela C BIR, 0,6 olsun. Yani Halk, kullanılabilir her 1 Lirasının 60 Kuruşunu harcama eğiliminde O halde marjinal tasarruf eğilimi, %40 olur. Yani insanlar kullanılabilir her 1 Liralarının 40 Kuruşunu kenara koyuyor Bu durumda çarpan, 1’in buna bölümüne eşit olacak 1 bölü 0,4.Yani 1 bölü 2 bölü 5, aynı şey Bu da 5 bölü 2 eder, ki 2,5’e eşittir. Yani bu örnekte, denge durumundaki Y, 2,5 çarpı tüm bunlara eşit olur. Şimdi, diyelim ki b’de 1 milyar TL lik bir değişim gerçekleşiyor.b’yi 1 milyar TL arttırıyoruz. Bunun için kamu harcamalarını 1 milyar TL arttırabiliriz Veya buradaki terimi başındaki eksiyle çarpıldığında 1 milyar TL artacak kadar azaltabiliriz yada Ya da planlanan yatırımı 1 milyar TL arttırabiliriz. Bu bir yere kadar vergi politikasıyla yapılabilir. Şirketlerin ürünlerinde indirim yapmaları sağlanır, filan. Veya net ihracatı 1 milyar TL arttırabiliriz. Özetle, b’yi hangi yolla 1 milyar TL arttırırsak arttıralım, GSYİH’deki artış 2,5 milyar TL olacaktır. Yani b’deki değişimin 2,5 katı. Bunu şu şekilde yazabiliriz: Y’deki değişimimiz, eşittir 2,5 çarpı b’deki değişimimiz Şöyle de düşünebiliriz .İfadeyi böyle yazdığımızda Y’nin b’ye bağlı bir fonksiyon olduğunu görebiliyoruz. Şöyle düşünebiliriz: eğim, 2,5’tir. Yani Y’deki değişim bölü b’deki değişim, eşittir 2,5. Bunu neden yazdım? Çünkü vudu büyüsü filan yapıyor değiliz, onu göstermek istedim. Grafikteki Keynesyen çapraza baktığımızda, daha önceki videolarda gördüğümüz çarpan etkisinin aynısıyla karşılaşıyoruz. Burada yaptığımız, çarpanı türetmek oldu Bir sonraki videoda tekrardan görüşmek üzere hoşça kalın