If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik
Güncel saat:0:00Toplam süre:6:33

Örnek: Spekülasyonların Tetiklediği Tayland Finansal Krizi

Video açıklaması

Merhaba arkadaşlar Bu videomuzda, son birkaç videoda bahsettiklerimizin Gerçek hayattan bir örneği üzerinde duracağız Özellikle, bir para birimine yapılan spekülatif saldırıların nasıl bankacılık krizine dönüşebileceğini Hep birlikte göreceğiz Burada Oxford Economics (oksvırd ekenomiks)’ten alınan bir grafik var Grafikte, Tayland'ın 1990'ların başından günümüze kadar döviz kuru ve kısa vadeli faiz oranları bulunuyor Bu grafikteki bazı şeyleri ilginç bulacağınızı düşünüyorum Önce pariteye bakalım 90'ların başından sonuna kadar Paritenin neredeyse sabit olduğunu görüyoruz Paritenin ne olduğunu da hatırlayalım iki para birimi arasındaki kur Bu grafikte ise Tayland ve ABD doları paritesi yer almakta Taylan bahtının ABD dolarına paritesi 25-26 civarında seyretmiş Neredeyse çıpalı gibi Hatırlarsanız daha önce kur çıpasından bahsetmiştik Merkez Bankası ABD doları cinsinden rezerv biriktirerek veya satarak Paritenin belirli bir bant içinde kalmasını sağlıyordu Ancak daha sonra aniden, 1997'de devalüasyon oldu Her ABD doları karşılığında daha fazla Tayland bahtı ödenmesi gerekiyor ve Para birimleri arasında çıpa kalmıyor Bu duruma yol açan etkenlere daha önceki videolarımızda değinmiştik Bir para cinsine karşı yapılan spekülatif saldırıların kötü olduğunu düşünebilirsiniz O ülkenin ithalatı daha pahalı hale geliyor, ülkedeki insanlar için yaşam masrafları artıyor Bu videomuzda Bunun niçin kötü olduğunu, bir para cinsine yapılan spekülatif saldırıların Nasıl ciddi bir devalüasyona ve bunun akabinde Gerçek bir bankacılık krizine dönüşebileceğini hep birlikte göreceğiz Şimdi, 90'ların başına dönelim Ve bunu buraya yazalım 90’ların başları Burada Tayland'ın kısa vadeli faizlerinin oldukça yüksek olduğunu görüyorsunuz Kısa vadeli faizler, buradaki mavi çizgi 1992'ye gidersek, kısa vadeli faiz oranlarının %11-%12 civarında olduğunu görüyoruz Ülkenin para birimi ile ABD doları arasında kur çıpası var Yatırımcılar bu ülkenin ekonomisinin sağlıklı olduğuna inandıkları için Buraya yatırım yaparak yüksek faizlerden yararlanmak istiyorlar Tayland'daki bankalar da bu durum karşısında Tayland'lı mudilerden mevduat toplamak yerine Yabancı yatırımcılardan para toplayarak Bunu Tayland'da yatırmak istiyorlar Çeşitli ülkelerden pek çok yatırımcının bu ülkeye yatırım yapmak istediğini bir düşünün Bu dönemde ABD faiz oranlarını %7 gibi düşünebilirsiniz Tayland'daki faiz ise %11 olsun Kendinizi Tayland'lı bir ticari bankanın yerine koyun Bankanızı da buraya çizeyim ABD'den %7 ile kredi alayım Aldığım krediyi Tayland bahtına çevireyim Bu durumda ne yapacağım her 1 dolar karşılığında 25 baht alacağım Daha sonra da bunu Taylandlı müşterilerime %11 ile Kredi olarak kullandırabileceğim bu şekilde düşünüyorsunuz Aradaki %4'lük faiz farkı da bankanıza kar olarak kalacak Peki buradaki riskler neler? Başka bir ülkenin para cinsinden borçlanarak Kendi para cinsinizden kredi kullandırmanızın ne gibi riskleri var? Buradaki asıl risk Borç aldığınız para biriminin Yerel paranız karşısında Ciddi oranda değer kazanmasıdır Ancak 90'ların başında bu risk gözardı edildi 'Parasını Tayland bahtına çevirmek isteyen pek çok yabancı yatırımcı var' diye düşünüldü Bu spekülasyonu devam ettiren Tayland Merkez Bankası da Para basarak bu dolarları satın almaya devam etti Tayland Merkez Bankası piyasadaki dolarları satın alarak çok yüksek tutarda ABD doları cinsinden rezerv oluşturdu Ve bir sebeple yabancı yatırımcılar paralarını geri çekmeye çalıştıklarında da Merkez Bankası hala kur çıpasını savunmaya devam etti Herşey yolunda gittiği için yani ortam stabil olduğu için Aradaki %4'lük farkı kar yazayım diye düşündüler Ancak işler her zaman yolunda gitmeyebiliyor 1997'de yaşanan da tam olarak buydu Yatırımcılar aniden Tayland'a çok yüklü kredi verilmekte olduğunu fark ettiler Verilen krediler en verimli alanlarda kulllanılmıyordu Özellikle gayrımenkul fiyatları spekülatif şekilde şişmişti Ve yatırımcılar ürktüler, paralarını çekmek istediler Daha önceki videolarda görmüştük Döviz kurları üzerinde spekülasyon yapanlar Devalüasyon yaşanacağını öngördüklerin de Tayland bahtı borçlanarak Bunu ABD dolarına çevirmeyi ve ABD'ye yatırmayı düşündüler Eğer bunu yapan çok sayıda yatırımcı olursa Merkez Bankası'nın döviz rezervleri de doğal olarak tükenicektir Bu oldukça riskli Zira düşünün, bu durumda dolar borçlanarak Bunu Tayland parasına çevirenlerin durumu ne oluyor? Burada grafikte bunu görüyoruz Çok kısa süre içerisinde tayland bahtının ABD dolarına karşı değeri neredeyse yarıya iniyor Borç aldığınız para, yerel paranıza göre bir anda iki katı değerli hale geliyor Borcunuzun yerel para cinsinden değeri bir anda iki katına çıkıyor Doğal olarak döviz cinsinden borçlananlar ne olucak bu durumda , batıcak Evet Tayland'da yaşanan bu durumda Bütün bankacılık sistemi bundan etkilendi ve tüm sektör Krize girdi Paritedeki ani yükselme sadece ülkenin ithalatını pahalı hale getirmekle kalmadı Aynı zamanda bütün finansal sitemi çökmenin eşiğine de getirmiş oldu