If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Reel GSYİH'yi Ölçme

Yıldan yıla GSYİH'deki dalgalanmaları öğrenin.

Temel Noktalar

  • Bir iş çevrimi ekonominin durgunluğa girip çıktığı görece kısa vadeli hareketidir.
  • Ulusal çıktıda meydana gelen dikkate değer bir düşüşe durgunluk denir; çok uzun süren ve ciddi bir çıktı düşüşüne ise bunalım denir.
  • Bir durgunluktan önceki en yüksek çıktı seviyesine tepe noktası; durgunluk sırasındaki en düşük çıktı düzeyine ise dip noktası denir.

Giriş

Televizyon izlerken bir spikerin "ekonomi ilk çeyrekte % 1,2 büyüdü" benzeri bir şeyler söylediğini muhtemelen duymuşsunuzdur. Bu tür ifadeler reel GSYİH'deki yüzdelik değişmeye işaret ederler. GSYİH'deki büyüme yaygın olarak yıllık oranlarla ifade edilir -belirli bir çeyreğe ait reel GSYİH'deki hesaplanan büyüme raporlaştırıldığında, sanki ekonomi bütün bir yıl boyunca o oranda büyümüş gibi, dörtle çarpılır.

Reel GSYİH'nin zaman içinde izini sürmek

Aşağıdaki grafikte verilen örnekte ABD'nin reel GSYİH'sinin 1900 yılından sonraki seyrini gösteriyor. Genel olarak yukarı doğru eğilimli olan GSYİH'nin kısa dönemli düşüşlerle düzenli olarak kesintiye uğradığına dikkat edin.
Reel GSYİH'deki kayda değer bir düşüşe durgunluk denir. Çok uzun ve ciddi bir durgunluğa ise bunalım denir. 1930'ların Büyük Bunalımı sırasında GSYİH'de meydana gelen şiddetli düşüş -muhtemelen tarih dersinde işlemişsinizdir- şekilden açıkça görülebiliyor. 2008'den 2009'a kadar süren Büyük Durgunluk'ta da durum budur.
A.B.D. GSYİH, 1900–2014
Görsel hakları: Şekil 1 "Reel GSYİH'nin zaman içinde izini sürmek" OpenStaxCollege, CC BY 4,0
Reel GSYİH önemlidir, çünkü istihdam ve işsizlik gibi ekonomik faaliyetin diğer göstergeleriyle çok yakından ilişkilidir. Reel GSYİH arttığında, istihdam da artar.
Durgunluklarla -ve onların daha geniş kapsamlı, çirkin kuzenleri bunalımlarla- ilgili en önemli insani sorun, üretimdeki bir yavaşlamanın, şirketlerin çalıştırdığı işçilerin bir kısmını işten çıkarmak zorunda kalacağı anlamına gelmesidir. İşlerini kaybetmek işçileri, genellikle ailelerine de etki eden çok ağır finansal ve kişisel maliyetlerle karşı karşıya bırakır. Ayrıca, işten çıkarılmayıp çalışmayı sürdürenler de büyük ihtimalle ücret artışlarını yetersiz bulacaklardır -hatta ücret kesintileriyle karşılaşabilirler.
Bir ekonomide, durgunluğa girilmeden önceki en yüksek üretim düzeyinin gerçekleştirildiği noktaya tepe noktası; aksine ekonomik toparlanma başlamadan önce durgunlukta en düşük üretim düzeyinin gerçekleştirildiği noktaya dip noktası denir. Bu nedenle bir durgunluk tepe noktasından dip noktasına kadar sürer ve ekonomik iyileşme dip noktasından tepe noktasına kadar devam eder.
Ekonominin tepe noktasından dip noktasına, dip noktasından tepe noktasına hareketine iş çevrimi denir. 20. yüzyılda yaşanan dip noktasından tepe noktasına en uzun üç genişlemenin 1960'tan sonra gerçekleşmiş olması dikkate değer bir durum. En son durgunluk Aralık 2007'de başlayıp resmi olarak Haziran 2009'da sona erdi. Bu, 1930'ların Büyük Depresyonu'ndan sonra yaşanan en şiddetli durgunluktu.
Özel bir düşünce kuruluşu olan Ulusal İktisadi Araştırmalar Dairesi (National Bureau of Economic Research, NBER), ABD ekonomisindeki iş çevrimlerinin resmi takipçisidir. Bununla birlikte, şiddetli bir durgunluğun etkileri NBER'in duyurduğu resmi bitiş tarihinden sonra da genellikle devam ederler.
Aşağıdaki tabloda 1900 yılından sonra ABD ekonomisindeki durgunluk ve genişleme örüntüsü listelenmektedir.
1900'den itibaren ABD'de iş çevrimleri
En düşükEn yüksekDaralma aylarıGenişleme ayları
Aralık 1900Eylül 19021821
Ağustos 1904Mayıs 19072333
Haziran 1908Ocak 19101319
Ocak 1912Ocak 19132412
Aralık 1914Ağustos 19182344
Mart 1919Ocak 1920710
Temmuz 1921Mayıs 19231822
Temmuz 1924Ekim 19261427
Kasım 1927Ağustos 19292321
Mart 1933Mayıs 19374350
Haziran 1938Şubat 19451380
Ekim 1945Kasım 1948837
Ekim 1949Temmuz 19531145
Mayıs 1954Ağustos 19571039
Nisan 1958Nisan 1960824
Şubat 1961Aralık 196910106
Kasım 1970Kasım 19731136
Mart 1975Ocak 19801658
Temmuz 1980Temmuz 1981612
Kasım 1982Temmuz 19901692
Mart 2001Kasım 20018120
Aralık 2007Haziran 20091873

Özet

  • Bir iş çevrimi ekonominin durgunluğa girip çıktığı görece kısa vadeli hareketidir.
  • Ulusal çıktıda meydana gelen dikkate değer bir düşüşe durgunluk denir; çok uzun süren ve ciddi bir çıktı düşüşüne ise bunalım denir.
  • Bir durgunluktan önceki en yüksek çıktı seviyesine tepe noktası; durgunluk sırasındaki en düşük çıktı düzeyine ise dip noktası denir.

Kontrol soruları

Bu makaledeki ilk grafiğe dönün, ancak tabloyu kullanmayın. Eğer durgunluk, ulusal çıktıda meydana gelen kayda değer bir düşüş olarak tanımlanırsa, 1960 sonrasında gerçekleşen 2008-2009 durgunluğundan başka herhangi bir durgunluk saptayabilir misiniz? Not: Yanıt yorum gerektiriyor.
Yukarıdaki tabloya göre, İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan -1945- bu yana ne sıklıkla durgunluk ortaya çıkmıştır?
Tabloya göre, II. Dünya Savaşının sonundan itibaren, ortalama durgunluk ne kadar sürmüştür?
Tabloya göre, II. Dünya Savaşının sonundan itibaren, ortalama genişleme ne kadar sürmüştür?

Değerlendirme sorusu

Amerika Birleşik Devletleri gibi yüksek gelirli bir ekonomi için uzun dönemdeki ve kısa dönemdeki tipik GSYİH örüntüleri nelerdir?

Analitik düşünme soruları

  • ABD GSYİH'sinin bundan 50 ya da 100 yıl öncesine göre epey yüksek olmasını neye yorarsınız?
  • GSYİH'nin kararlı bir oranda büyümek yerine hızlanıp yavaşlıyor olması hakkında ne düşünüyorsunuz?

Tartışmaya katılmak ister misiniz?

Henüz gönderi yok.
İngilizce biliyor musunuz? Khan Academy'nin İngilizce sitesinde neler olduğunu görmek için buraya tıklayın.