If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

LeBron Soruyor: Eğer Dünyanın Tarihi Bir Basketbol Maçı Olsaydı, İnsanlar Kaçıncı Dakikada Oyuna Girerdi?

LeBron James, Sal'a Dünyamızın tarihi ile karşılaştırıldığında insanların ne kadar süredir yeryüzünde yaşadığını soruyor. Orijinal video Sal Khan ve LeBron James tarafından hazırlanmıştır.

Tartışmaya katılmak ister misiniz?

Henüz gönderi yok.
İngilizce biliyor musunuz? Khan Academy'nin İngilizce sitesinde neler olduğunu görmek için buraya tıklayın.

Video açıklaması

LeBron eğer dünya tarihi bir basketbol maçı olsaydı, insanlar ne zaman maça girerdi, oyuna dahil olurdu diye sormuş. Öncelikle LeBron'un oynadığı NBA'de bir basketbol maçının kaç dakika olduğuna bakalım. Her biri 12 dakika olan 4 çeyrekten bahsediyoruz ki bu da toplamda 48 dakika ediyor. Buna tabi ki devre arası, molalar, reklam araları ve olası uzatma periyodlarını katmıyoruz sadece normal süreden bahsediyoruz. Molalar, reklamlar gibi benzer kesintileri de işin içine dahil ettiğimizde toplam sürenin 2, 2.5 saat gibi bir süreye çıktığını düşünebiliriz. Ama bizim için önemli olan resmi süre, yani 48 dakika olsun. Şimdi, 48 dakikayı saniyeye dönüştürebiliriz çünkü biliyoruz ki bir dakikada 60 saniye vardır. 60 saniye saniye bölü dakika Bu oldukça kolay bir işlem. 48 çarpı 60 bize kaç vericek. Burada 0 var. 8 çarpı 6 da 48 etti. Elde var 4, 4 kere 6 24 eldeki 4 de ekledik mi 28. Toplamda 2880 saniye çıkar. Bu soruyu cevaplarken toplam süreyi 48 dakika kabul ediyorduk yani bu da 2880 saniyeye eşittir. O zaman cevabımız için 2880 saniyelik bir oyun süresini baz alacağız. Şimdi dünyamızın gerçek yaşına bir bakalım. Dünyanın gerçek yaşı Güneş sistemimiz ile dünyamızın tahminen aynı zamanda oluştuğunu düşünüyoruz ki bu da yaklaşık 4.54 milyar yıldır. Bunu buraya çizelim. Karşılaştırma yapacağımız için çizgimizin uzunluğunu aynı yapıcaz. 4.54 milyar yıl evet. Bu sayının ne kadar büyük olduğunu görmemiz açısından, milyar bin tane milyona eşittir. Bu da dünyanın yaşının dört bin beş yüz kırk milyon yıl olduğu anlamına geliyor. Ya da tabi ki dört milyar beş yüz kırk milyon yıl şeklinde ifade edebiliriz, ki bu da dünyamızın oldukça yaşlı olduğunu gösterir. Ama ben daha çok anatomik olarak modern insanın kaç yıldır dünyada var olduğunu düşünmek istiyorum. Şöyle ki anatomik olarak modern insan diye tanımlanan türün yaklaşık 200 bin yıldır dünya yüzeyinde dolaştığı tahmin ediliyor. Baya uzun bir süre olduğu düşünülse de dünyamızın 4.54 milyar yıllık yaşıyla kıyasladığımızda oldukça kısa bir süreden söz ediyoruz. Şimdi bu küçük çizgimizin 200 bin yıllık insanlık tarihi olduğunu varsayalım. Tahminen bu çizgi biraz büyük bile kaldı. Bu orana göre. Şimdi yapıcağımız şey ise bu eşit uzunluğun bir basketbol karşılaşmasındaki saniye olarak karşılığını bulmak olacak. Başka bir şekilde düşünürsek, 200 bin yılın 4.54 milyar yıla oranını bulmalıyız. Buna şimdi X diyelim X, insanlık tarihinin oyunun toplam süresi olan 2880 saniyeye oranına eşit olacaktır . Bu hesapta X'i bulurken, ki bu basit bir cebir işlemidir, bunun en basit yolu denklemi 2880 ile çarpmak olur. Bu, bunu götürür, ama elimizde sadece sağdaki işlem yok, aynısını sol tarafa da uygulayacağız değil mi. Şimdi iki tarafı da 2880 ile çarparsak yani X yani insanlık tarihinin dünyanın toplam yaşına oranının basketbol maçı süresi olarak karşılığı insanlık tarihinin süresini dünyamızın yaşına oranını gösteren kesirimiz yani burası çarpı basketbol maçının süresi yani 2880'e eşit olur. Şimdi ne elde edeceğimize bir göz atalım 200 Bin bölü 4.54 milyar yıl. 4.54 milyarı yazmanın bir kaç yolu var. Mesela 4.54 E9 olarak yazabilirim. Yani 4.54'ün 9 tane 10'luk değeri ya da 4.54 çarpı 1'i takip eden 9 tane sıfır yani kısaca 4.54 milyarı ifade eden bu değer bu şekilde yazabiliriz. Ya da aynen bu şekilde 4.5 dikkatli olalım, 4 milyar 540 milyon ve ardından milyar olacak şekilde 9 basamağımızın olması gerekiyor. Bakalım 1 2,3 4 5,6,7 8,9. Yani bu kesir anatomik olarak modern insan ırkının yaşının dünyamızın tarihine oranıdır ve şimdi bunu, NBA' deki oyun süresiyle yani 2880 ile çarpacağım. Evet sonucu neredeyse bulduk. Elde ettiğimiz sonuç 0.126 hatta buna yuvarlak olsun diye 0.13 saniye diyebiliriz. X eşittir, ya da yuvarladığımız için yaklaşık olarak eşittir diyelim 0.13 saniye. Bunun ne demek olduğunu kafamızda canlandırmaya çalışırsak, normal süreli bir NBA maçında, kazananın hani maçın tam da son saniyesinde gelen bir basket ile belli olduğunu düşünelim. İnsanlık son şutu kullanan oyuncunun top elinden çıktıktan sonra ve o topun neredeyse çembere girmek üzere olduğu anda ortaya çıkıyor. Bu o kadar kısa bir süre ki, maçın bitimine değil bir saniye, saniyenin onda birinden azıcık daha fazla bir süre kala yani 13 salise kala ortaya çıktığı anlamına gelir. Evet beynimizi bu kadar çalıştırmışken, yani insanlığın ortaya çıkışının saniyenin onda birinden sadece biraz daha fazla bir sürede oyuna dahil olduğunu bulmuşken bir de dinazorların neslinin maçın hangi bölümünde tükendiğine bakalım. Size burada bir ipucu vereyim. Dinazorlar bir göktaşının dünyaya çarpmasıyla yok oldu en azından elimizdeki mevcut teoriler içersinide en çok kabul göreni bu ve bu olayın yaklaşık olarak 65.5 milyon yıl önce yaşandığı varsayılıyor. Bunu dünyamızın tarihine göre hesaplayalım sonra da bulduğumuz oranı bir basketbol maçının süresi üzerinden ifade edelim. Şimdi tekrar hesap makinamızı çıkartalım. 65.5 milyon bunu 65.5 çarpı 6 tane 10'luk bölü 4.54 milyar yani, 4.54 çarpı 9 tane 10'luk olarak yazalım. Bu elde ettiğimiz kesir dinazorların neslinin tükenmesinin dünyamızın yaşına oranını gösteriyor ve burada basketbol maçına karşılığından söz ediyoruz o zaman bu kesiri maçın toplam süresi olan 2880 ile çarparsak yaklaşık olarak 41 saniye elde ettik. Yani maçın sonuna çok az bir süre varken, son çeyreğin bitmesine 1 dakikadan az bir süre kala meteor dünyamıza çarpıyor ve dinazorlar yok oluyor. Evet tahminen hiç böyle düşünmemiştiniz değil mi?