If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Safsatalar: Post Hoc Ergo Propter Hoc

Bu videoda, post hoc ergo propter hoc ya da kısaca post hoc olarak bilinen safsatadan bahsediyoruz. Bu serbest safsata, bir olayın, başka bir olaydan sonra gerçekleşmesi yüzünden, birinci olayın, ikinci olayın sebebi olduğunu iddia ettiğimde ortaya çıkar. Somut bir örnek verirsek, ateşinizin, kedinizin tırmalamasından ötürü yükseldiği sonucuna ulaşmanın neden aceleci bir davranış olduğunu açıklıyoruz.

Tartışmaya katılmak ister misiniz?

Henüz gönderi yok.
İngilizce biliyor musunuz? Khan Academy'nin İngilizce sitesinde neler olduğunu görmek için buraya tıklayın.

Video açıklaması

herkese merhaba bugün size orijinali düdük Üniversitesi'nde felsefe Bölümü'nde yüksek lisans öğrencisi olan Paul Hani tarafından hazırlanan bir ders anlatacağız konumuz latince ismi postak Ergo propter hak olan ve Türkçe bundan sonra demek ki bundan dolayı şeklinde çevirebileceğimiz bir safsata da somut Bir örnek üzerinden giderek ateşin izin kedinizin tırmalamasından ötürü yükseldiği sonucuna ulaşmanın neden aceleci bir davranış olduğunu Anlatmaya çalışacağım buna sıra gelecek ama önce belli bir problem üzerinden anlatmaya başlayalım diyelim ki evden çalışmaya Karar verdiğim bir gün ev arkadaşım Ali bisikletimi ödünç istiyor Aliye Tabii ki izin veriyorum ve o da bisikletim alıp işe git ve Ali eve döndüğünde bisikletin zincirinin 60 olduğunu görüyorum ve Aliye Ali bisikletimi sen bozdun baksana zinciri atmış Bunun sorumlusu sensin diye çıkıyorum bisikletimi Ali bindi ve bisiklet bozulduğu için bisikleti bozan Ali Yani Bunun sorumlusu Ali olmalı diye düşünüyorum peki sizce ulaştığım sonuç Yani bu tür bir mantık yürütme doğru mu yani bisikleti bozan alimi mi Ne dersiniz bu ulaşılan sonucun yanlış bir sonuç olduğunu önerebilirim Çünkü bu sonuca ulaşmak için Ali'nin bisikleti kullanırken sorumsuz davrandığına dair kanıtlara ihtiyacım var bisikletin zincirinde de bir sorun olabilir Ve o gün bisikleti kullanan kim olursa olsun ki bu Ben de olabilirim eve 61 zincirle dönecektir işte size bir postak Ergo propter hak safsatası örneği Latince bir terim olan post hak Ergo propter ha kenba bu ettiğimiz gibi bundan sonra demek ki bundan dolayı anlamına gelir Biraz daha Açıklamamı ister misiniz Bu safhada bir olayın Örneğin bisikletimi bozulmasının başka bir olaydan mesela Ali'nin bisikletimi kullanmasından sonra gerçekleşmesi yüzünden birinci olayın ikinci olayın sebebi olduğunu iddia ettiğim de ortaya çıkar isterseniz bir de daha biçimsel bir tanımlama yapalım birinci Önermek S7 den sonra gerçekleşti sonuç Demek ki iks yeğenin sebebi bu tanımlamada Az önceki örneği kullanacak olursak birinci önerme şöyle olur bisikletim Ali onu kullandıktan sonra bozuldu sonuç Demek ki bisikletimi bozan Ali Sizce bu geçerli birer cuman mıdır Ne diyorsunuz Tabii ki geçerli değil size Hemen karşı bir örnek vereyim Yağmur yağdıktan ama bazen güneşaçar Ama bu durum güneşin açmasına yağmurun sebep olduğu anlamına gelmez biraz uğraşırsak bu geçersiz argümanı daha belirgin önermelerle mantıklı ve geçerli bir hale getirebiliriz Biz deneyelim mi birinci önerme bisikletin Ali onu kullandıktan sonra bozuldu ikinci önerme bisikletin bozulmasına genellikle bisikleti bozulmadan önce kullanan son kişi sebep olur sonuç Demek ki bisikletimi bozan Ali bu argüman tümevarımsal olduğu için geçerlidir ama yine de bisikletin kendi kendine bozulmuş olma olasılığına karşın onu bozanın Ali olduğu sonucuna ulaşmak için daha fazla Kanıt ihtiyacımız var şimdi de daha fazla ya da daha az Kanıt içeren iki farklı duruma göz atalım diyelim ki diğer arkadaşım Alev Ali'nin zinciri bir şekilde vurduğunu görüp Bunu bana haber veriyor Eğer durum böyle olsaydı bisikletimi bozan kişinin Ali ol ya Hayır daha iyi bir kanıtım olurdu şimdi bir de ikinci duruma bakalım diyelim ki Alev Ali'yi çekiçle görmedi ve bende aceleci bir şekilde bisikletimi bozan kişinin Ali olmasının ihtimalinin yüksek olduğu sonucuna ulaştım bu durumda yine safsata yapmış olurum ve diğer ev arkadaşımın ifadesi gibi daha iyi kanıtlara ihtiyacım olur harcama bir kez daha ele alalım birinci önemi bisikletim Ali onu kullandıktan sonra bozuldu ikinci önerme bisiklet bozulmadan önce onu biri kullandıysa bozulmasının sebebi o kişidir sonuç Demek ki bisikletimi bozan Ali Bu argüman geçerli bir argüman mı Evet peki mantıklı mı Hemen kontrol edelim bir önerme Doğru mu Evet peki ya İkincisi Hayır herhangi bir bisiklet sebebi onu kullanan kişi olmadan da bozulabilir bir Ali'nin hatalı ve sorumsuz bir davranışta bulunmadığını varsayalım bu daha önce de söylediğim gibi zaten bu bisikleti Çok uzun zamandır kullanıyordum Kısacası kimse sorumsuzca davranmadı sadece bisiklet çok yıpranmıştı ve bisikletin bozulmasına da bu doğal yıpranma süreci sebep oldu Ali değil gördüğünüz gibi iki önemli yanlış argümanı mı Nasıl ileri sürersem süreyim sonuca ulaşabilmek için daha fazla Kanıt ihtiyacım var Eğer Ali'nin sorumsuz davrandığına dair kanıtım yoksa argümanın iyi bir argüman değildir aceleyle bir sonuca ulaşıp postak safsatasını yapmış olurum artık bundan sonra demek ki bundan dolayı mantığının hatalı olduğunu anlamış olmalısınız ateşlenmeden önce sizi bir kedi tırmalamış olabilir ama bu ateşlenme nize sebep olan şeyin kedinin tırmalaması olduğu anlamına gelmez ev arkadaşınızın Soğuk algınlığını size geçirmiş olma ihtimali çok daha yüksektir genelleme Yapacak olursak iki olayın birbiri ardına gerçekleşmesi aralarında sebep-sonuç ilişkisi olduğu anlamına ki bu şapka üzerine kafayı örerken Nedensellik kontrollü deneyler olasılıklar ve batıl inançlar gibi konulara ilişkin başka soruların aklınıza geldiğini tahmin ediyorum bunlara Önümüzdeki videolarda değineceğiz o