If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Konu: 9. Sınıf Biyoloji > Ünite 2

Ders 1: Hücresel Yapılar ve Görevleri

Bilimsel Yöntem

Bilimsel yöntem bir hipotezi test ederken nasıl kullanılır?

Giriş

Bir biyoloji araştırması genellikle gözlemle başlar- yani, biyoloğun dikkatini çeken bir şey. Örneğin, bir kanser biyoloğu belirli bir tür kanserin kemoterapi ile tedavi edilemediğini fark edebilir ve bu durumun sebebini merak edebilir. Araştırdığı alanlardaki mercan kayalıklarının beyazladığını gören bir deniz biyoloğu bunun sebebini anlamak için çalışma yürütebilir.
Peki biyologlar bu gözlemlerin takibini nasıl yapıyorlar? Siz doğal dünya hakkındaki kendi gözlemleriniz sonrası neler yapıyosunuz? Bu makalede biyolog ve diğer bir çok bilim insanının kullandığı mantıksal bir problem çözme yaklaşımı olan bilimsel yöntemi inceleyeceğiz.

Bilimsel yöntem

Biyoloji ve diğer bilimlerin temelinde, bilimsel yöntem adı verilen bir problem çözme yaklaşımı yatmaktadır. Bilimsel yöntemin beş temel adımı ve buna ek olarak bir de geri bildirim adımı bulunur.
  1. Bir gözlem yapın.
  2. Bir soru sorun.
  3. Bir hipotez, başka bir deyişle test edilebilir bir açıklama oluşturun.
  4. Hipoteze dayalı bir tahminde bulunun.
  5. Tahmini test edin.
  6. Ve tekrarlayın: elde ettiğiniz sonuçları kullanarak yeni hipotezler ya da tahminler üretin.
Bilimsel yöntem, kimya, fizik, jeoloji ve psikoloji dahil, tüm bilimlerde kullanılır. Bu alanlarda çalışan bilim insanları farklı sorular sorar ve farklı testler yürütür.ler Ancak mantıksal ve kanıtla desteklenen cevaplar bulmak için hepsi aynı temel yaklaşımı kullanırlar.

Bilimsel yöntem örneği: Ekmek kızartmanın başarısız olması

Bilimsel yöntem adımlarını günlük hayattan pratik bir probleme uygulayarak daha iyi anlamaya çalışalım.

1. Gözlem yapın.

Diyelim iki dilim ekmeğiniz var, bunları ekmek kızartma makinesine koyuyorsunuz ve düğmeye basıyorsunuz. Ancak ekmeğiniz kızarmıyor.
  1. Gözlem: Ekmek kızartma makinesi, ekmekleri kızartmıyor.

2. Bir soru sorun.

Ekmeğim neden kızarmadı?
  1. Soru: Ekmeğim neden kızarmadı?

3. Bir hipotez önerin.

Hipotez, bir soruya verilmesi mümkün olan ve bir şekilde test edilebilen bir cevaptır. Örneğin, bu durumdaki hipotezimiz: ekmek kızarmadı çünkü ekmek kızartma makinesinin prizi bozuk, olabilir.
  1. Hipotez: Belki priz bozuktur.
Bu hipotezin, muhakkak doğru açıklama olması gerekmez. Aksine, hipotezler, doğruluğunu kontrol etmek veya yeni bir hipotez oluşturmak için test edebileceğimiz olası bir açıklamalardır.

4. Bir tahminde bulunun.

Tahmin, bir hipotez doğruysa görmeyi umduğumuz sonuçtur. Bu duruma uyarlandığında; priz bozuksa ekmek kızartma makinesini başka bir prize takmak sorunu çözecektir.
  1. Tahmin: Ekmek kızartma makinesini başka bir prize takarsam ekmeğimi kızartabilirim.

5. Tahminleri test edin.

Bir hipotezi test etmek için tahminle ilgili bir gözlem veya deney yapmamız gerekir. Örnek vermek gerekirse, incelediğimiz durumda, ekmek kızartma makinesini başka bir prize taktığımızda çalışıp çalışmadığını kontrol edebiliriz.
  1. Tahminleri test etme: Ekmek kızartma makinesini başka bir prize takın ve yeniden deneyin.
  • Ekmek kızartma makinesi çalışıyorsa hipotezimiz desteklenir, başka bir deyişle, muhtemelen doğrudur.
  • Ekmek kızartma makinesi çalışmazsa hipotezimiz desteklenmez, başka bir deyişle, muhtemelen yanlıştır.
Bir testin sonuçları hipotezi destekleyebilir veya hipotezle çelişebilir. Hipotezi destekleyen sonuçlar, o hipotezin kesinlikle doğru olduğunu kanıtlamaz fakat bu sonuçlara göre hipotezin doğru olması muhtemeldir. Diğer yandan test sonuçları hipotezle çelişirse, bu hipotez muhtemelen doğru değildir. Testte bir hata olmadığı sürece (ki, bu ihtimali her zaman göz önünde bulundurmalıyız) hipotezle çelişen test sonuçları bu hipotezi bir kenara bırakarak yeni bir hipotez aramamız gerektiğini belirtir.

6. Tekrarlayın.

Bilimsel yöntemin son adımı elde ettiğimiz sonuçlar üzerinde düşünmek ve daha sonraki adımlarımız için bu sonuçlardan yararlanmaktır.
Ve sonuç:
Sol panel: Ekmeğin kızardı! Hipotez desteklenmiştir. Sağ panel: Ekmeğin hala kızarmadı! Hipotez desteklenmemiştir.
  1. Tekrar zamanı!
Sol panel (hipotez desteklenmişse): Prizdeki sorun ne? Sağ panel (hipotez desteklenmemişse): Hmm.. belki ekmek kızartma makinesinin kablosu bozuktur.
  • Elde ettiğimiz sonuçlar hipotezi destekliyorsa, hipotezi doğrulamak için farklı testler yapabilir veya daha ayrıntılı bir hipotez elde etmek için gözden geçirebiliriz. Örneğin; prizin neden bozuk olduğunu araştırabiliriz.
  • Elde ettiğimiz sonuçlar hipotezi desteklemiyorsa yeni bir hipotez üretmemiz gerekir. Örneğin; bir sonraki hipotezimiz, ekmek kızartma makinesindeki kablolardan birinin bozuk olabileceği hipotezi olabilir.
Bilimsel yöntem, çoğu durumda tekrarlamalı bir süreçtir. Bir başka deyişle bilimsel yöntem düz bir çizgiden çok, bir döngüdür. Alınan bir sonuç bir sonraki aşamada sorulan başka bir soruyu destekleyen bir bilgi haline gelebilir.

Tartışmaya katılmak ister misiniz?

Henüz gönderi yok.
İngilizce biliyor musunuz? Khan Academy'nin İngilizce sitesinde neler olduğunu görmek için buraya tıklayın.