Güncel saat:0:00Toplam süre:4:15

Video açıklaması

Bir önceki videoda kazı yapıp kemik bulsam, karbon 14’ünü ölçsem ve canlı bir hayvan veya bitkide görülenin yarısına sahip olduğunu bulsam bir yarılanma süreci geçmiş, veya veya karbon 14 için yarılanma süresi olan yaklaşık 5730 yıl geçmiş derim, diye konuşmuştuk. Yani bu kemik 5730 yıl önce canlı bir hayvanın parçasıydı, veya yaklaşık bu yaşta, demiştim. Bunu söylediğimde aslında büyük bir varsayımda bulunmuş oldum, bazılarınız son Youtube videosunda yorumlarda bahsetmişsiniz. Yaptığım bu tahmin atmosferdeki karbon 14 oranının bu kemik canlıyken sabit olduğu varsayımına bağlı. Soru şu: Atmosfer, su, canlı hayvan ve bitkilerdeki karbon 14 miktarı sabit midir? Eğer sabit değilse o dönemdeki canlı hayvan ve bitkilere kıyasla ne kadar karbon 14 olduğu hakkındaki ölçümümüzü nasıl ayarlıyoruz? Bu ayarlamayı yapma yolu iki tane, çünkü tamamen sabit olmadığı belli oluyor. Bir tanesi ağaç halkalarına bakmak. Bunun 10 bin yıla kadar işe yarayacağını söylemişlerdi. Hiç 10 bin yıllık bir ağaç bilmiyorum, kimsenin de bildiğini sanmıyorum ama belki eski ağaç kalıntıları vardır. Bu ağaç halkalarını inceleyebilirsiniz. Bir ağaç büyüdüğü her yıl yeni bir kabuk katmanı oluşturur. İşte Karbon 14’ün yarılanma süresini bulmak için, bu kabuk katmanına bakabilir ve o dönemde atmosferde ne kadar karbon 14 olduğunu bulabilirsiniz. Yani atmosferin 10 bin yıllık bir kaydı gibi... Daha da geriye gitmek isterseniz mağara yıkıntılarına bakabilirsiniz, bunlara speleotem de deniyor. Dikit yani stalagmitleri biliyorsunuzdur, mağaranın alt kısmından yukarı doğru çıkan şekiller. Mağaranın tavanından aşağı inen sarkıtlar da speleotem çeşitlerindendir. Bunların faydalı olmasının sebebi kalsiyum karbonattan oluşmaları ve karbon bulundurmaları. Yavaşça, on binlerce yılda mağaradaki sular kalsiyum karbonat tortusu oluşturur. İşte o dönemdeki bazı yıllara ait karbon 14 parçalarının bir kaydı. Bu bize on binlerce yıl için, yani 50 bin yıla kadar gayet iyi tahminler veriyor. Açıkçası karbon 14 zaten 50 bin yılın ötesinde çok da faydalı değil. Bu yöntem atmosferdeki karbon 14 oranı hakkında bize iyi bir tahmin veriyor. Tabi karbonun atmosferde genelde tek biçimde olduğunu ve su kaynakları, canlı hayvanlarda ve bitkilerde de bu şekilde olduğunu varsayarsak. Kanıtlar bu varsayımın doğru olduğu yönünde. Bahsetmek istediğim başka bir şey de şu, çok fazla fosil yakıt çıkarttığımız için karbon 14 orantısını başka zamanlarda olduğundan çok çok hızlı bir şekilde değiştiriyoruz. Yani, soruya cevap verecek olursak, fosil yakıt kullanımının tavan yaptığı son 50 yılda karbonun diğer izotoplarına kıyasla karbon 14 oranını değiştiriyoruz. Neyse, son videoda karbon 14’ün göreceli olarak sabit olmasıyla ilgili bulunduğum varsayım hakkında kafanızda soru işareti kalmamıştır artık umarım. Belirli yıllara bakıp karbon 14 oranlarını bulmak için bazı yollar var. Kısacası canlıların, özellikle 50 bin yaşından küçük canlıların yaşını tahmin etmede çok etkili bir yöntem bu. Bu kadar, hoşçakalın!