If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Yıldız Alanı ve Nebula Görüntüleri

Takımyıldız ve Bulutsu Fotoğrafları. Orijinal video Sal Khan tarafından hazırlanmıştır.

Video açıklaması

Yıldızların nasıl meydana geldiğinden ve yıldızların evriminden konuşmaya başladığımıza göre bazı ilginç yıldız oluşumu ve yıldız evrimi resimlerine bakmamızın zamanı geldi diye düşündüm. İşte, burada gördüğünüz, Kartal Nebulası. Kartal Nebulası. Nebula ya da Bulutsu kelimesi, yıldızlararası gaz ve toz bulutları için kullanılan genel bir ifadedir. Yani burada Kartal Nebulası'ndan bahsederken, devasa bir bulutsudan ve aslına bakarsanız genişleyen bir bulutsudan bahsediyoruz. Burada gördüğünüz, "Yaratılış Sütunları"ndan bir tanesi. Bu resmi muhtemelen daha önce görmüşsünüzdür. Bu, Kartal Nebulası'nun yalnızca küçük bir parçası. Ve sadece buradaki bu sütunun bile ne kadar büyük olduğunu anlamanız için şunu diyeyim; sadece bu sütunün uzunluğu yedi ışık yılıdır. Yani bu muazzam bir mesafe. Hatırlayın, Dünya'ya en yakın yıldızın Dünya'dan uzaklığı yaklaşık dört ışık yılıdır. Eğer doğru rotada giderse, Voyager uzay mekiğinin oraya varması saatte 60 bin kilometre hızla gitse bile 80 bin yıl sürerdi. Yalnızca bu sütun yedi ışık yılı. Size bunları göstermek istedim çünkü bu nebulalar yıldızların meydana gelebildiği yerlerdir. Yani burada tam olarak gördüğünüz, yıldızların doğumu için bir çiftlik. Birkaç video once anlattığım gibi, gaz, hidrojen füzyonuna başlamasını sağlayacak sıcaklığa ve yoğunluk seviyesine ulaşana kadar yoğunlaşıyor. Yani aslında burada gördüğümüz devasa büyüklükte, yıldızlararası bir hidrojen bulutu. Burada yıldızların doğumevini görebilirsiniz. Bir diğer enteresan nokta bu fotografta ki görüntünün artık var olmadığını da düşünüyoruz çünkü hatırlayın, bu şey bizden çok çok uzakta. Sayı vermek gerekirse, bu bulutsunun bize olan uzaklığı 7000 ışık yılı. Bu da, şu anda gördüğümüz, gözlerimize veya teleskoplarımıza ulaşan fotonların yola 7000 yıl önce çıkmış olduğu anlamına geliyor. Yani bu gördüğümüz, buranın 7000 yıl önceki hali. Dolayısıyla, çok miktarda gaz, yani bu hidrojen yoğunlaşarak birçok yeni yıldıza dönüşmüş olabilir. Bu yüzden bu yapı şu anda artık böyle görünmüyor olabilir. Hatta bölgede başka bir süpernova patlaması ile her şey etrafa saçılmış bile olabilir, ancak biz bu süpernovanın etkilerini önümüzdeki bin yıl daha göremeyecek olabiliriz. Ama uzun lafın kısası, bence bu oldukça etkileyici bir fotoğraf. Hangi ölçekte olursa olsun çok güzel, ancak özellikle bu şeyin, bu yapının 7 ışık yılı uzunluğunda olduğunu düşününce insanın aklı başından gidiyor. Üstelik bu Kartal Nebulası'nun yalnızca bir kısmı. Yaratılış Sütünları'ndan sadece biri. Bu resimde bir yıldız grubu var ve bu bakmakta olduğumuz yer, galaksimizin, yani Samanyolu Galaksisi'nin merkezi. Bu, Yay takımyıldızı. Buradaki ilginç şey, ne kadar çeşitli yıldız tipleri olduğunu görebiliyor olmamız. Bu ayrıca, zihinlerimizi zorlayan birşey, çünkü bu yıldızların her biri bizim galaksimizin içinde. Galaksimizin içine doğru baktığımızda gördüğümüz görüntü bu. Bu o uzak galaksiler ve toz bulutlarını gösteren fotoğraflardan değil. Buradakilerin hepsi yıldız. Ancak çeşitliliği görebilirsiniz. Bu tarafta, kırmızı renkte parlayan yıldızlar var. Tabii burada, boyutlarına ilişkin bir şey söylemek zor çünkü farklı farklı uzaklıklar ve güçlerdeki yıldızlar mevcut. Fakat bu daha kırmızı olan yıldızlar, kırmızı dev safhalarında daha doğrusu "muhtemelen" kırmızı dev safhalarında. Buradaki yıldızlar üzerinde özel olarak bir araştırma yapmadım. Ancak tahminim bunların kırmızı dev safhasında oldukları yönünde. Renk tayfının sarımtırak beyaz tarafında renkleri olan yıldızlar ise muhtemelen ana kol safhalarında olan yıldızlar. Büyük ihtimalle bizim Güneş'imizden çok farkları yok. Tayfın turuncu-sarı-beyaz aralığındaki yıldızlar bu şekilde. Biraz daha mavimtırak-yeşilimtırak renkte olanlar ise çok çok hızlı yanmakta. Bir bakalım,buradaki kocaman bir mavimtırak gibi görünüyor. İşte bunlar çok çok hızlı yanıyor ve bu yüzden bu süper kütleli yıldızlar, nispeten hızlı ve hiddetli yanarlar ve sonra sönerler. Ve daha küçük yıldızlar, yani daha düşük kütleli yıldızlar daha yavaş ancak çok çok daha uzun bir zaman aralığı boyunca yanarlar. Yani daha hızlı yananlar ışık tayfının daha düşük bir dalgaboyu aralığında çok fazla enerji yaydıkları için daha mavi ya da yeşil görünürler ve bunlar daha yüksek kütlelidirler. İşte bu beyaz veya daha mavi ya da daha yeşil görünenler de bu şekilde. Diğer taraftan daha kırmızı olanlar bunlar ise daha düşük kütleli ama süper dev safhalarını geçirmekte olan yıldızlardır. Bu yüzden de bu safhalarında ana safhalarındaki yıldızlara göre sıcaklıkları daha düşüktür. Bu fotoğrafta ise, gördüğümüz Kedi Gözü Nebulası. Nebula demişken, bu bir gezegenimsi nebula. Bunlara da nebula deniyor çünkü bunlarda da uzaya yayılan gazlar mevcut fakat aslında Kartal Nebulası'na göre çok çok daha farklı bir boyutta. Onu bu tarafta göstermiştik. Yani, insanlar nebulalardan bahsettiklerinde, normalde Kartal Nebulası gibi, devasa yıldızlararası gaz kütlelerinden bahsediyor olurlar. Ancak gezegenimsi nebulalar, çok büyük çaplara sahip olsalar da yedi ışık yılı gibi uzunlukların yanına bile yaklaşamazlar. Bu, bütün maddesini etrafa saçan bir yıldızın yan ürünleridir. Yani bunun merkezinde gördüğümüz, bir çeşit olgun yıldız ve tüm dış katmanlarını etrafa saçmış. Bunu da kırmızı dev safhasında yapmış. Yani çekirdek alevlendikçe, bu küçük patlamalar gerçekleştikçe yıldızın dış katmanlarından her biri dışarı, uzaya doğru itilir ve ortaya bu gördüğümüz gezegenimsi nebula ortaya çıkar. Bu henüz bir beyaz cüce değil, halen aktif bir yıldızdır. Füzyon hala bu yıldızın içinde devam etmektedir, ancak bir beyaz cüce olma yolunda ilerlemektedir. Yakıtı bittiği zaman kırmızı dev safhasını geride bırakıp, tüm maddesini uzaya saçtığı zaman, beyaz cüce olmaya yaklaşmış olacak. Neyse, umarım bunlar hoşunuza gitmiştir. Ben bu fotoğrafları oldukça büyüleyici buluyorum. Özellikle takımyıldızlı olanı. Çünkü bu doğrudan galaksimizin içine bakıyor. Umarım sizlere ne kadar çok yıldız olduğu hakkında bir fikir verir. Demek istediğim, bu Samanyolu'ndaki 200 ila 400 milyar yıldızın, yalnızca küçük bir bölümü.