If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik
Güncel saat:0:00Toplam süre:9:31

Video açıklaması

Bu ve bundan sonraki videoda yapmak istediğim şey Dünya'nın ve Güneş sisteminin boyutlarını daha algılanabilir, sizin için daha anlaşılabilir bir hale getirmek. Konumuz galaksi ve evren olunca bunu yapmanın ne kadar zor olduğunu göreceksiniz. biz de elimizden gelen en iyi örnekleri vererek bu mesafeleri sizin için daha anlaşılır yapmaya gayret edeceğiz. Sanırım şu an bu videoyu izleyen herkes buradaki arkadaşın Dünya olduğunu tahmin etmiştir. İşte burada Dünyamız var. Ölçeği anlayabilmek için ilişkilendirebileceğimiz uzun bir mesafe olarak 160 kilometre gibi bir rakam alalım mesela. Arabanıza binip 1, 1,5 saatte 160 kilometre gidebilirsiniz, değil mi. 160 kilometre çok da büyük bir mesafe değil. Dünya üzerinde bu 160 kilometrelik mesafe şu kadarlık bir mesafe olacaktır. Yani buradaki bu ufak noktacık 160 kilometre. Yani buna denk geliyor. Ayrıca yine bir ölçek kullanmak için mesela bir hız düşünelim bir hız hız. Örneğin bir merminin hızını düşünelim. Belki merminin hızını da kavramak zor olabilir ama bence bu yine kavrama ihtimalimiz olan en büyük hızlardan bir tanesi. Bu da yaklaşık tabii ki silah tiplerine göre farklı mermi hızları olacaktır ama bir merminin hızı ortalama olarak saniyede 280 metredir. Ki bu da saatte 1000 kilometre gibi bir şeye denk gelir. Yada bu bu sürat ne bileyim mesela bir jet, evet, bir jet uçağının hızıda yaklaşık olarak saatte 1000 kilometredir. Biraz aklınızda canlanmasını sağlamaya çalışırsak. Dünya'nın çevresi 40.000 kilometre'dir. 40.000 kilometre. Yani bir kurşunun hızıyla seyahat ederseniz yada bir jet uçağıyla seyahat ederseniz biraz önce söyledik 1000 kilometre bölü saat bunların hızı Bunlarla seyahat ederseniz Dünyanın çevresini dolaşmanız yaklaşık 40 saatinizi alacaktır, değil mi? 4000 bölü 1000, 40 saat. 40 saat sürecektir. yani bu da çok aslında şaşırtıcı değil. 40 saat çok büyük bir rakam değil. Yani aranızda belki 12 -15 saatlik uçuşlar yapmış olanlar vardır. bu sizin Dünya'nın çevresini dolaşmanızı sağlamasa da oldukça uzağa yani mesela San Francisco'dan Avustralya kadar gitmenizi sağlar. Şimdiye kadar bunlar çok çılgınca örnekler değildi. Hepiniz tahayyül edebiliyorsunuz verdiğim örnekleri. Gerçi bana göre Dünya'nın kendisi bile çıldırtıcı bir büyüklüğe sahip. Şimdi, bunu aradan çıkarttığımıza göre biraz da Güneş'i düşünelim. Güneş hakkında düşünelim. Çünkü, Güneş'le beraber cisimler, boyutlar, ölçekler hepsi baya büyümeye başlıyor. Burada gördüğümüz gibi bu Güneş, Güneşimiz. Hepimizin bildiği gibi Güneş, Dünya'dan çok daha büyüktür ve Dünya'dan çoook uzaktadır. Ama sanmıyorum ki ben de dahil birçok insan Güneş'in ne kadar büyük olduğunu ya da Dünya'dan ne kadar uzakta olduğunu tam olarak kavrayabilmiş değildir. Sadece fikir vermesi için söylüyorum. Güneş'in çevresi Dünya'nın 109 katıdır! 109 katı. Eğer burada da aynı düşünce egzersizini yaparsak diyelim ki ben bir kurşunun ya da bir jetin hızında seyahat ediyorum ve bu şekilde Dünya'nın çevresini 40 saatte dolaşıyordum değil mi? Biraz önce öyle demiştik. Peki, Güneşin çevresini ne kadar sürede dolaşabilirim onu düşünelim aynı şekilde. Yine bir jete bindik, jet uçağına bindik ve Güneşin çevresini dolaşmaya çıktık ya da bir şekilde bir kurşuna binip yok kurşuna binmek güzel bir fikir değil biz yine jetimize binelim. Bindik jet uçağımıza ve Güneşin çevresini dolaşmaya çıktık. Güneşin çevresini tam olarak dolaşmaya çalışırsanız bu Dünya'nın çevresini dolaşmaktan 109 kat daha uzun sürecektir. Bunu yaklaşık 100 katı olarak alalım ki mesela yuvarlak bir sonuç elde edebilelim. 100 çarpı 40 eşittir 4000 saat! 4000 saat ne demek ? Biraz düşünelim neyse durun bir saniye Tekrar hesap makinasını açalım Şimdi de hesabı tam olarak yapalım yuvarlak muvarlak gerek yok 109 çarpı 40 eşittir 4360 saat. 4360 saat bir tur. Yani bir kurşun ya da jet hızıyla gittiğinizde güneşin çevresini kat edebileceğiniz süre 4360 saattir! 4360 saat. Peki, 4360'ı 24'e bölelim. 181 gün. Yani kabaca yarım seneye eşit. 181 günde 1 tur atacaksınız Güneşin etrafında. Güneşin çevresini bir jet hızıyla dolaşmak yarım sene sürüyor. Bir saniye yarım yıl, yarım sene. Güneş çok büyük arkadaşlar çook büyük. Şimdi bu tek başında garip gelebilir yada gelmeyebilir. Ama algılamak için bir ölçek verelim. Güneşin başka bir grafiğini görüyoruz burada. Güneş sisteminin geri kalanından bir sonraki videoda bahsedeceğiz. Ama burada , bu ölçekte Güneş, en azından benim ekranımda, bunu tamamlarsak 50 cm çapında olurdu. Dünya da işte buradaki küçük şey olurdu. Bir yağmur damlasından bile küçük küçücük oo hanimiş minnacık. Eğer Güneşin çok daha küçük olduğu bu ölçekte çizim yapsaydım, Dünya işte bu kadar olmalıydı, tam olarak bu büyüklükte olmalıydı. Hepimiz 3. 4. Sınıfta ilk okulda fen bilgisi dersi projeleri yapmışızdır herhalde her zaman bunun gibi Güneş Sistemi çizimlerini gördük, değil mi? Gezegenler normalde çok daha uzak Bu ölçekteki bir çizimde bile gezegenler Güneşten göründüğünden çok daha uzakta olmalılardı. Dünya Güneş'ten 150 milyon kilometre uzakta. Yani eğer güneş burada dersek bu ölçekte Dünya'yı göremezsiniz bile. Bir pikselden bile daha küçük olur. Ama uzaklığı 150 milyon kilometre olacaktır. 150 000 000 kilometre İşte tam olarak bu uzaklık Astronomik Birim olarak adlandırılmaktadır. Sonraki birkaç videoda bu terimi kullanacağız. Astronomik birim. Çünkü bu uzaklıkla ilgili düşünmenin daha kolay bir yöntemi. Kısaltması AU olarak da kullanılabilir. Astronomik Birim AU yada biz AB diyelim ona AB Avrupa Birliği gibi duyulcak değil AB Astronomik Birim. Şimdi bu mesafenin ne kadar uzak olduğunu algılayabilmemiz için ışığı düşünelim. Sonsuz bir hıza sahipmiş gibi düşündüğümüz ışığın Güneş'ten Dünya'ya gelişi 8 dakika almaktadır. Eğer Güneş şu saniye yok olursa yok olduğunu farketmemiz 8 dakika alır. Ya da başka bir şekilde ifade edelim. Yine hesap makinasını yeniden açalım. 150 milyon kilometreden bahsediyoruz arkadaşlar. Yani atladık jet uçağımıza Güneşe gidiyoruz çok iyi fikir şaka Eğer 1000 kilometreyle Güneşe gidiyor olsaydık Güneş'e ulaşmamız 150 bin saati bulacaktı. Daha iyi görebilmek adına Gün olarak hesaplayalım. 150.000 saat 6250 gün ediyormuş. Bunu da 365'e bölelim kaç sene çıkacağını bulalım. Kabaca gördüğümüz gibi 17 yıl 17 yılda gidiyoruz jet uçağımızla güneşe Vay be. Eğer bir silahla Güneş'e ateş ederseniz onu vurmanız 17 sene alacaktır. Eve,t bu daha da akıllıca bir örnek oldu. Ki o da yol boyunca sabit hızını koruyabilirse. Yani bir kurşunun ya da jet uçağının Güneş'e gitmesi 17 yıl alacaktır. 17 Ya da bunu daha da farklı bir şekilde görselleştirelim Burada Güneş'in 12-15cm gibi bir çapı var, değil mi? Öyle görünüyor. Eğer ölçeklendirmeyi yaparsam buradaki şu küçücük nokta dünya olur. Şuradaki küçücük benek. Eğer mesafeyi bu ölçeğe göre çizmek istersem bu küçük beneği 15 metre uzağa yerleştirmem lazım. 15'le 18 metre arası. Güneş Sistemi'nde tabi bu arada başka arkadaşlarımız da var Güneş sistemi sadece Güneş ve Dünyadan oluşmuyor ama bunlardan daha sonraki videolarda bahsediceğiz Evet, neyse ne demiştik Güneş Sisteminde bu beneği fark edemezsiniz bile! Bu küçük toz parçası bu Güneş'in çevresinde uçuşup duruyor. Yani sevgili Dünyamız. Bu Güneş Sistemi'nden uzaklaştıkça göreceğiz ki bu mesafe bile şu anda bahsettiğimiz mesafeler bile komik derecede küçük kalmaya başlayacak. Ya da başka bir açıdan bakarsak eğer Güneş'i bu boyutta kabul edersek o zaman bu benek, o zaman bu ölçekteki Dünya Güneş'ten 60 metre daha uzakta olacak. Yani bir futbol sahası düşünün. Şimdi bir futbol sahası çizelim. Bunlar sayı çizgileri yani bu amerikan fıtbolu sahası tabii.. Eğer, bir sayı çizgisine belki bir ağırlık topu ya da bir basketbol topundan biraz daha büyük bir şey koyarsak bu küçük benek kabaca 60 metre uzakta olacaktır. Bu küçük beneği bir futbol sahası içinde fark edemezsiniz bile! Neyse, şimdilik burada bırakalım. Kafi. Umarım bu video Güneş'in ve Dünya'nın boyutunu ve Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığını düşündüğünüzde kendinizden geçmeye başlamanıza yeterli olmuştur. Ve sonrasında göreceğiz ki sonraki videolarda göreceğiz ki bu mesafeler ve ölçekler güneş Sisteminin geri kalanını düşündüğümüzde ve hatta güneş Sisteminin de dışına çıktığımızda inanılmaz derecede küçük kalacak.