If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Ateroskleroz (2. Bölüm)

Aterosklerozun (kan damarı duvarlarındaki yağ) arteriyel duvarı sertleştirip, kan akışını nasıl zorlaştırdığını öğrenmek ister misiniz? Rishi, Khan Academy'de çalışan, bulaşıcı çocuk hastalıkları üzerine uzmanlaşmış bir doktordur. Orijinal video Rishi Desai tarafından hazırlanmıştır.

Video açıklaması

Herkese merhaba devam etmeden önce ekrana biraz temizlemek istiyorum Bir önceki dersimizde aterosklerozun nasıl ortaya çıktığından söz etmiştik bu dersimizde ise bu konuyu incelemeye devam ediyoruz olup biten her şey iç katmanda gerçekleşiyordu ve bu şekilde devam edecek makrofajlar dansöz ettik yağları yiyip bu ya Gölü'nü oluşturdular Baran Evet bir önceki dersimizde burada kalmıştık Şimdi de devam ediyoruz Bundan sonraki aşamada şu ana kadar bahsi geçmeyen düz Kas hücreleri iç katmana Göçerler o herşeyin iç katmanda olduğunu görüyorsunuz değil mi Bu arada düz Kas hücreleri iç katmana Göçerler dediğimde Şaka yapmıyorum Gerçekten de Göçerler Evet hareket etmeye başlayıp bu alana doğru gelirler göç etmeye başlamaları için olması gereken şey de şu şekilde anlatayım Şimdi makrofajları hatırlıyorsunuz değil mi buradaki ya gölünde yatıyorlardı Bu makrofajlar bir sürü kimyasal salgılanınca düz Kas hücreleri de bir şeyler döndüğünü fark edip buraya doğru göç etmeye başlarlar burada fibröz bir kapsül oluşmaya başlar Evet işte bu altıncı aşama alıyor hemen not ediyorum fibröz kapsül ya da daha açık olması için Düz kas hücrelerinin bunun içinde de kahve Hah kısaltmasını kullanacağım fibröz kapsül oluşturduklarını yazalım mikroskopisi bir ne demek olduğunu merak ediyorsanız şimdi hemen çocuk var yani Oyun oynadığını zamanları düşünün çok fazla dikkat etmezseniz ve oyun oynarken düşer Deniz Öyle değil mi Hadi o kadar çok düşerseniz ki dizleriniz hep yara bere içinde olurdu Ben sizi bilmem ama ben aynen böyle bir çocuktum Annem de bu durumdan son derece şikayetçiydi yara olan dizlerim sonrasında kabuk bağlardı işte Düz kas hücrelerinin oluşturdukları fibröz kapsülü bu ya gölleri üzerinde oluşan kabuklar gibi düşünün ya Gölü'nü çizmiştim Buraya gelen düz Kas hücreleri bu ya Göl üzerinde kabuk oluşturmalıyız diye düşünürler şuraya yeniden silip Neden bahsettiğimi anlamanız için yeni bir çizim yapacağım mi Evet bu gölün zaman içinde büyüdüğünü ve buna benzeyen bir şeye dönüştüğünü düşünelim burada biriken Ldl miktarı da artıyor neden çünkü endotel hücreler fonksiyonlarını yerine getiremiyor lardı Hatırladınız mı Bu yüzden bu ya gölün etrafı düzensiz ve garip görünümlü endotel hücreler ile kaplanır düz Kas hücreleri geldiklerinde ise fibroz bir kapsüle durumu düzeltmeye yardımcı olacaklarını düşünürler bunu da farklı bir renkle mesela kırmızıyla göstereyim Evet düz Kas hücreleri gelip burayı Aynen bir kabuğun yarayı kapladı gibi kaplarlar Ve bu kapsül buraya yerleşerek bu katmanda birleşir Bunun üzerinde yer yer endotel hücreler var ama bu endotel hücrelerinin fonksiyonlarını yerine getiremediklerini biliyoruz Ya her neyse burada kabuğa benzeyen bir kapsülü oluştu bu kapsülün içinde kolajen ve elastin gibi proteinler bulunur Hemen bunları da not edelim fibroz kapsülün içinde kolajen ve elastin gibi proteinler var bu proteinlerin hücreleri yerlerinde tutan proteinler olduklarını biliyorsunuz değil mi mi kemiklerinizin ya da burnunuzun her yerinde bu proteinlerden bulunur bir fibröz kapsül oluştuğu ve aslına bakarsanız bu üzerinde kapsül olan yağdan başka bir şey değil Evet bu şekilde düşünebilirsiniz üzerinde kapsül olan yağ yağ Gölü vardı üzeri kapsülle kaplandı ve üzeri kapsülle kaplı ya ortaya çıktı son derece mantıklı ve bu kapsül iki şey yapar Öncelikle çizimde de gördüğünüz gibi bunun damarın içine doğru bir çıkıntı yaptığını fark etmiş olmalısınız Biz köşedeki minik çizime geri döneceğim burada çok güzel ve daire şeklinde bir damar var sonra burada yağ birikmeye başlıyor bir yağ Göle oluşuyor ve üzeri kapsülle kaplanıyor bu Peki bu durumda kan damarına ne olur damarın belli bir çapı vardı ve burada böyle bir çıkıntı olunca da çapı küçülür Öyle değil mi Başka bir deyişle kan damarının daraldığını söylemeye çalışıyorum hemen değişiklikleri not edelim ilk olarak damar daralır şapı küçüldüğünü buradaki çizimde de görebilirsiniz damar çapının dirençle bağlantılı olduğunu da biliyoruz Çapın küçülmesi direncin yükselmesi anlamına gelir kan akışına karşı olan dirençten bahsediyorum Çat derken de buradan buraya olan uzaklıktan bahsediyorum O biraz enteresan bir değişiklik olsada değişikliklerden bir diğeri de damar duvarının sertleşmesi 7 aşamaya geldik bu aşamada Düz kas hücrelerinin kalsiyum bırakmaya başladıklarını söyleyebiliriz taşım bırakmaktan kastım bu hücreler sanki kemik oluşturuyor Muş gibi davranmaya başlayacaklar bard Düz kas hücrelerinin kalsiyum bırakmaya başlamalarını tetikleyen şeyde buradaki ölü köpük hücrelerdir Evet buraya biraz buraya biraz buraya da biraz kalsiyum derken buradaki kısım kireçlenmeye başlar ve bir kemik gibi görünür düz Kas hücreleri burayı kemikleştirme ye başlar ve ekledikleri kalsiyum christaller yüzünden de atardamarlar kulağınıza çok kötü gelecek ama Kıtır kıtır çıtır çıtır bir görünüm alırlar bu damarları sertleşmesi uyumlulukları da azaltır Kıtır kıtır olan damarlar Artık eskisi gibi esnek değillerdir bunu uyumluluk yani esneklik azalır diye not ediyorum mi Evet ortaya çıkan büyük değişiklikler bunlardır küçülen çapp direnci artırır esnekliğini ya da uyumluluğunun azalması da bu Orta boy ya da büyük damarların tam içlerinden geçerken balon gibi şişe memeleri anlamına gelir ve bu ikisi de tansiyonu artırır Hoşçakalın ki