If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Bağlandığınız bilgisayar bir web filtresi kullanıyorsa, *.kastatic.org ve *.kasandbox.org adreslerinin engellerini kaldırmayı unutmayın.

Ana içerik

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Tıp ve sağlıkla ilgili içerik için, http://www.khanacademy.org/science/healthcare-and-medicine MCAT içeriği için de http://www.khanacademy.org/test-prep/mcat web sitelerinden bizi ziyaret edebilirsiniz. Bu videolar tıbbi tavsiye niteliğinde olmayıp sadece bilgilendirme amaçlıdır. Videolar kesinlikle tıbbi tavsiye, tedavi ve teşhis amaçlı kullanılmamalıdır. Sağlık sorunlarınızla ilgili her zaman bir doktora başvuruda bulunun. Khan Academy’de izlediğiniz videolar sonucu, doktor tavsiyelerini görmezden gelmeyin ya da doktora gitmekte gecikmeyin. Orijinal video Tanner Marshall tarafından hazırlanmıştır.

Video açıklaması

Kısaltması TSSB olan, Travma sonrası stres bozukluğu, Hayatlarının ya da güvenliklerinin tehlike altına girdiği bir olayı atlatmış Yani bir travma geçirmiş kişilerde ortaya çıkabilen bir hastalıktır. TSSB’yi duyduğunuzda, İlk aklımıza gelen örnek bir savaşta görev almış olan bir askerin yaşadığı travma olabilir. Halbuki her insanın başına gelme ihtimali olan doğal afetler, trafik kazaları ya da tecavüz vakaları gibi travmatik . olaylar da TSSB’ye yol açabilir Bahsi geçen travmatik olay ya da ciddi bir tehlikeye maruz kaldığınızda, Vücudunuz iki tepkiden birini verir: Ya tehlikeye karşı savaşmaya hazırdır ya da tehlikeden uzak durmaya, onu engellemeye çalışır. Buna, “savaş ya da kaç” tepkisi denir. Örneğin ormanda yürürken, Karşınıza aniden kocaman bir boz ayı çıkarsa, Vücudunuzun doğal tepkileri, Olası bir saldırı durumunda savaşmak ya da kaçmaktır. Bu tepki, çok normaldir, ve çoğu zaman zarar görmemizi engeller. TSSB, bu tepkinin değişmesine, bozulmasına ya da işlememesine yol açar, Ve TSSB’si olan insanlar, kaygı, stres ve tehlikenin olmadığı durumlarda bile korku duyarlar. Travma yaratabilecek bir “savaş ya da kaç” durumunda kalmış çoğu kişi, Bu durumdan bir şekilde etkilenir, Olaydan sonra normal hayata geri dönmek veya durumla baş edebilmek herkes için çok zordur. Bu durumda kalan insanların çoğu, Zamanla ve aldıkları yardımla düzelip, TSSB’yi atlatabilirler. Ama atlatamayan insanlarda, TSSB gelişir ve kötülerşir. Hatta bu kişiler, olaydan aylar ya da yıllar sonra bile aynı kaygıyı hissetmeye devam ederler. TSSB’si olan kişilerde değişik belirtiler görülür. Bunlardan biri, istenmeyen hatıralardır. Olayla ilgili hatıralar ve düşünceler, kişiye, travmayı yeniden yaşatır. Bu durum, kişinin günlük hayatını etkiler. Kendi düşünceleri, Başkalarından duyduğu kelimeler, Ya da olayla ilişkilendirdikleri obje ya da durumlar tarafından tetiklenebilir. Örneğin, eğer bir savaşta görev aldığınız için, TSSB teşhisi konulmuşsa, Aniden bir silah, ya da belinde silah taşıyan bir polis gördüğünüzde kaygı duymaya başlayabilirsiniz. İkinci tip belirti, uzak durma isteği yani kaçınmadır. TSSB’li hastalar, gittikleri yerlerin ya da bazı durumların,Onlara, yaşadıkları olayı hatırlatacağını düşündükleri ve dolayısıyla kaygılanacaklarını bildikleri için, O ortamlara girmeyi Ya da o yerlere gitmeyi istemezler. Bu durum, günlük hayatları için büyük bir sorun haline gelebilir. Mesela, ağır bir trafik kazası geçirdiyseniz Araba kullanmak istemeyebilirsiniz. Hatta arkadaşınızın kullandığı arabaya da binmek istemeyebilirsiniz. Tahmin edebileceğiniz gibi, bu, günlük hayatınızda sorunlara yol açabilir. TSSB’nin üçüncü belirtisi ise, Olumsuz düşünce ve ruh halidir. Hastalar, kendileri ve başkaları ile ilgili olumsuz düşüncelere kapılır,0 Ve olumlu düşünmekte zorlanırlar. Duygusal olarak hissizleşip, eskiden yapmaktan zevk aldıkları şeylere karşı olan ilgilerini yitirebilirler. Bu durumda, eskisi gibi sağlıklı ilişkiler kurmak da, oldukça zorlaşır. Son olarak, sürekli gergin ve tetikte olmaktan dolayı, aşırı uyarılmışlık hali de görülebilir. Bu kişiler, kolay bir şekilde korkup, kendilerini her an diken üzerinde hissedebilir ve uyumakta zorluk da çekebilirler. Durumun düşünülmediği zamanlarda bile gerçekleşen aşırı uyarılmışlık hali, Uyumak, yemek yemek gibi günlük ihtiyaçlar ve konstrantre olmayı engelleyebilir. TSSB’nin tedavisi, tamamen hastaya özel olmasına rağmen, Genellikle, psikoterapi, ilaç tedavisi ya da ikisinin bir arada kullanılmasından meydana gelir. Bilişsel davranış terapisi çeşitlerinden, Maruziyet ve bilişsel yeniden yapılandırma terapileri, Son derece etkilidir. Maruziyet terapisi, Kişilerin korkularıyla yüzleşmeleri, onları kontrol altına almaları, Ya da travmalarını daha kontrollü ve güvenli bir şekilde yeniden yaşamaları için yapılır. Bu görsel ve yazılı şekillerde ya da olayın yaşandığı yere yapılan ziyaretler ile sağlanır. Bilişsel yeniden yapılandırmada ise, hastaların, kötü hatıralarından anlam çıkarmalarına yardım edilir. Bazen, hastaların hatıralarının ya da hatıraları ile ilgili algılarının doğru olmadığı, ve bu yüzden utanç ya da suçluluk hissettikleri ortaya çıkar. Bu durumda, hastalara, Bu hatıralar ile ilgili daha pozitif ve gerçekçi bir algı oluşturmaları için yardım edilir. Psikoterapi dışında, TSSB’nin tedavisinde kullanılan 2 tip antidepresan vardır Birincisi, daha yaygın olarak Zoloft adıyla bilinen Sertralin’dir. Diğeri de Paxil (paksil) adıyla bilinen paroksetin’dir. Bunların ikisi de, depresyon tedavisinde de kullanılan, Seçici serotonin geri alım engelleyici, yani kısa adıyla SSRI’dir. Olumsuz duygular olan, anksiyete, üzüntü, endişe ve asabiyeti tedavi ederken, Psikoterapiye de yardımcı olurlar. Bazı durumlarda, antidepresanların yanında, Kaygı engelleyici bir ilaç tipi olan, uyumaya ve gevşemeye yardımcı olan benzodiazepin de verilebilir. Bu ilaçların önemli bir özelliği, bağımlılık yaratmasıdır. Bunun için, uzun süreli kullanılmamalıdırlar. Psikoterapi ve ilaçlar, TSSB’li hastalara çok yardımcı olurlar. İyileşme, hastaları dinleyen ve onların rahatlamasına yardımcı olan aile ve arkadaşlarının da katkısıyla, çok daha kısa sürede gerçekleşebilir.